Pop / Rock Dance Jazz Wereld Klassiek Hedendaags Podia Festivals Genreboom

luisterlied

Overzicht | Geschiedenis | Lijst | Podia | Festivals

Gerelateerd

amusementsmuziek
cabaret
chanson

Uitgelicht

Geschiedenis

Het luisterlied is de Nederlandse vertaling van het Franse 'chanson' en impliceert liedjes van grote dichterlijke waarde waarbij het 'brengen' van de tekst voorop staat.
Lees meer...

Geschiedenis van Luisterlied

Het luisterlied is de Nederlandse vertaling van het Franse 'chanson' en impliceert liedjes van grote dichterlijke waarde waarbij het 'brengen' van de tekst voorop staat.

De basis van de Nederlandse kleinkunst wordt gelegd door Eduard Jacobs (1868 - 1914) die in een kroeg in Amsterdam liedjes zingt. Over het algemeen wordt echter Koos Speenhoff als eerste Nederlandse kleinkunstenaar gerekend. Jacobs en Speenhoff zouden de Nederlandse prototypen worden van de dichter-zanger, een verschijning die door de hele cabaretgeschiedenis heen opduikt: iemand die zijn eigen (dichterlijke) tekst schrijft over (zelfgemaakte) muziek. De derde belangrijke Nederlandse pionier is Jean-Louis Pisuisse (1880 - 1927). Hij introduceert het woord 'levenslied', de vertaling van het Franse chanson. Louis Davids (1883 - 1939) neemt vervolgens tussen de twee wereldoorlogen de fakkel over van Pisuisse.

Wim Kan en Wim Sonneveld behoren na Pisuisse tot de nieuwe generatie. Zij maken geen luisterliederen naar Frans voorbeeld, maar hebben het Duitse ensemble-cabaret voor ogen. Zo zijn de liedjes van Kan (1911-1983) heel simpel van opzet: eenvoudige meezingers op bekende melodieën zoals Yellow Submarine van The Beatles. Ook is Wim Kan bekwaam in het zingzeggen. Wim Sonneveld (1917-1974) wordt gerekend tot de beste liedjesperformer van de Nederlandse kleinkunst. Ook de lieve liedjes van Toon Hermans (1916-2000) herken je uit duizenden.

Wim Sonneveld Toon Hermans

Paul van Vliet en Seth Gaaikema begrepen dat goede muziek belangrijk was voor een succesvolle one man show, en hoewel beiden geen goede zangstem hebben, zijn zij er beroemd door geworden. Jules de Corte (1924-1996) dwong bewondering af omdat zijn liedjes zowel qua tekst als qua muziek van topkwaliteit was.

Paul van Vliet Jules de Corte

Tekstueel sterk waren ook de liedjes van Nederlands bekendste troubadour in de jaren zestig en zeventig: Boudewijn de Groot. De veelal door Lennaert Nijgh geschreven nummers als Welterusten Meneer De President en Het Land Van Maas En Waal worden nog steeds op de radio gedraaid. De Groot trekt zich in de jaren tachtig terug om carrière te maken als componist van filmmuziek en acteur. Hij zou eind jaren negentig een zeer succesvolle comeback maken. Twee grote theatertalenten die in de jaren zestig de aandacht op zich vestigden, waren Ramses Shaffy en Herman van Veen. Ramses Shaffy (1933) was een acteur die in 1964 een groep mensen om zich heen verzamelde en daar vitaal, romantisch, muzikaal cabaret mee maakte. Zijn liedjes vielen op omdat ze volkomen persoonlijk waren, en dat was nog niet eerder in Nederland gedaan. Zijn vaste zangpartner werd Liesbeth List, die niet alleen zijn werk vertolkte, maar ook een toonaangevende zangeres werd van het internationale chanson en een grote platencarrière maakte.

Boudewijn de Groot Ramses Shaffy

Herman van Veen (1945) had zang en viool gestudeerd aan het Utrechtse conservatorium toen hij in 1967 een bliksemstart maakte in het cabaret. Aanvankelijk werd hij geïnspireerd door het Franse chanson van Brel, Ferrat en Aznavour, maar door zijn vaste tekstschrijver werd hij meer in de richting van de Amerikanen Leonard Cohen en Bob Dylan gedirigeerd. Opvallend, want de popmuziek had nog niet eerder in het Nederlandse cabaret ingang gevonden; het traditionele cabaretpubliek hield meer van jazz dan van pop. Daar kwam pas echt goed verandering in met Freek de Jonge en Bram Vermeulen, die als duo Neerlands Hoop in Bange Dagen eerder uit de pop dan uit de cabaretcultuur voortkwam. Door Freek en Bram is het cabaret meer de richting van de popmuziek uitgegaan. Huidige artiesten als André Manuel, Acda en de Munnik, Arthur Umbgrove, Maarten van Roozendaal en De Vliegende Panters borduren hier op voort. Er zijn artiesten uit de popmuziek die ook tot het luisterlied gerekend worden zoals Rob de Nijs, Thé Lau en Benny Neyman.

Herman van Veen Neerlands Hoop André Manuel Acda en De Munnik Maarten van Roozendaal Vliegende Panters Thé Lau Rob de Nijs Benny Neyman

 

y
 
Muziekencyclopedie.nl op Facebook Muziekencyclopedie.nl op Twitter

reageer